Bhí thart ar 70 leabhar san iomaíocht don ghearrliosta i mbliana agus dúirt Cathaoirleach na mBreithiúna, Keith O'Sullivan, faoin ngearrliosta 'tá naoi leabhar den scoth ar an ngearrliosta i mbliana a léiroidh saibhreas agus sásamh na léitheoireachta do léitheoirí óga. Pléitear gach saghas iontu - gach rud ó chastachtaí an tsaoil chomhaimseartha go dtí scéalta grinn - ach tá ceardaíocht agus ealaín ag roinnt le gach leabhar acu'. Bíonn na naoi leabhar san iomaíocht le haghaidh sé nduais éagsúla - ina measc duaise a roghnaíonn paineál leanaí - agus fógrófar na buaiteoirí ag searmanas i mí na Bealtaine.
Is é a dúirt na breithiúna faoi Mhaitríóisce ná: 'san úrscéal seo atá inmholta ó thaobh simplíocht a phlota, léirítear turas na príomhphearsa dhéagóra agus í sa tóir ar ghinealas a theaghlaigh ag dul siar trí chúig ghlúin máthartha.'
MAITRÍÓISCE by Siobhán Parkinson
Nuair a shroicheann Mara trí bliana déag d’aois tá sí ag súil go mór lena bronntanas ach nuair a osclaíonn sí é, athraíonn an scéal. Ní iPod nó seodra atá ann ar chor ar bith ach sraith bábóg maitríóisce ón Rúis. Séad fíne óna sheanmháthair atá ann agus ar dtús níl suim dá laghad aici sa bhronntanas páistiúil seo. Ní hamháin sin ach tá ceann de na bábógíní ar strae!
De réir a chéile, tuigeann Mara go bhfuil stair taobh thiar den bhábóg caillte agus téann sí sa tóir ar an fhírinne faoi bhrí agus scéal na bábóige seo. Lena cara Dorota lena taobh, glacann Mara ról an bleachtaire agus í ag iarraidh níos mó a fhoghlaim faoina gcúlra agus faoi stair na bábóige.
Ainmníodh leabhar eile le Siobhán ar an ngearrliosta - leabhar Béarla BRUISED a d'fhoilsigh Hodder Children’s Books (Londain).
Is iad na leabhair eile atá ar an ngearrliosta ná:
A GREYHOUND OF A GIRL le Roddy Doyle
INTO THE GREY le Celine Kiernan
MY DAD IS TEN YEARS OLD: AND IT’S PURE WEIRD le Mark O’Sullivan
STUCK le Oliver Jeffers
THE BUTTERFLY HEART le Paula Leden
WILL GALLOWS AND THE SNAKE-BELLIED TROLL le Derek Keilty
Is é an t-aon leabhar Gaeilge eile atá ar an ngearrliosta ná Ó CHRANN GO CRANN le Caitríona Hastings agus Andrew Whitson (léaráidí) a d'fhoilsigh An tSnáthaid Mhór - leabhar eile ar ardchaighdeán mar is dual dóibh.
Cois Life is delighted to anounce that Maitríóisce by Siobhán Parkinson (pictured) has been shortlisted for the 2012 Children's Books Ireland (CBI) Book of the Year Award.
Keith O’Sullivan, chair of the judging panel who between them read more than 70 titles said: 'This year’s shortlist features nine excellent books which all offer young readers a rich and satisfying experience. With subjects which range from difficult contemporary issues to stories of whimsy and fun, each book is beautifully crafted and brilliantly conceived'. Each of the nine titles will compete for six awards, including the Children’s Choice Award voted for by ten junior juries located across the country. The winners will be announced at a ceremony to be held in May.
The nine shortlisted titles for the CBI Book of the Year Award 2012 are as follows:
MAITRÍÓISCE by Siobhán Parkinson
When Mara reaches her thirteenth birthday she looks forward to her present but when she finally opens it, it’s a different story. It is not an iPod or jewellery but a series of Russian dolls. They turn out to be an heirloom from her grandmother and at first Mara has no interest whatsoever in this seemingly childish present. If that weren’t bad enough, one of the dolls turns out to be missing.
As time progresses, Mara begins to understand the history surrounding the missing doll and she intuitively goes in pursuit of the truth behind the Russian dolls. With her friend Dorota by her side, Mara assumes the role of detective in an attempt to track down the missing doll and to uncover more about her own interesting heritage.
The judges said of Maitríóisce 'admirably simple in terms of plot, this engaging work charts its thirteen-year-old protagonist’s journey into her past, as she maps her genealogy back five generations through maternal lineage.'
A second book by Siobhán was also shortlisted - a book in English entitled BRUISED and published by Hodder Children’s Books (London).
The other shortlisted books are as follows:
A GREYHOUND OF A GIRL by Roddy Doyle
INTO THE GREY by Celine Kiernan
MY DAD IS TEN YEARS OLD: AND IT’S PURE WEIRD by Mark O’Sullivan
STUCK by Oliver Jeffers
THE BUTTERFLY HEART by Paula Leyden
WILL GALLOWS AND THE SNAKE-BELLIED TROLL by Derek Keilty
The only other Irish-language book shortlisted was Ó CHRANN GO CRANN by Caitríona Hastings and Andrew Whitson (illustrator) published by our colleagues in An tSnáthaid Mhór with their usual flair.
Tabharfaidh Orna cuairt ar shé cinn de leabharlanna le labhairt faoina cuid leabhar. Is do dhaoine fásta an píosa cainte a dhéanfaidh sí i Leabharlann na Cúlóige, agus is do pháistí gach ceann eile. Is gá áirithint a dhéanamh leis an leabharlann roimh ré.
Cead isteach saor in aisce, moltar áit a chur in áirithe - buíochas mór le Leabharlanna Bhaile Átha Cliath.
As part of Seachtain na Gaeilge, Orna Ní Choileáin will give readings at a number of library venues 6-8th of March from her book Ailfí agus an Vaimpír (Cois Life, 2012). Is there a vampire ‘living’ at the bottom of your garden? Marius is a very special vampire who lives in the garden of a young boy named Ailfí. Marius, you see, prefers fig rolls and cake to blood and flesh. When all the everyday troubles of life - such as ultraviolet lights and cloves of garlic - threaten this poor undead creature, it’s no wonder he becomes cranky when everything doesn’t work out just as he’d planned!
For young adults (10-13) and young adults of every age!
Orna will meet schoolchildren to talk about her book in the following libraries;
Booking advisable at the relevant libraries. Huge thanks to Dublin City Libraries!
Foilseoidh Cois Life cnuasach nua gearrscéalta le hAlex Hijmans níos déanaí i mbliana ach chun blaiseadh a thabhairt duit anois, seo ceann de na gearrséalta, ceann a phléann an taobh dorcha den saol sa Bhrasaíl.
Cois Life will publish a new collection of short stories by Alex Hijmans later in the year but, to whet your appetite, here is an exclusive chance to read one of these, an exciting, action-packed glimpse of the dark side of life in Brazil.
Buzú
Tá an Barra 1307 ag sciurdadh síos cnoc Cabula i dtreo an timpealláin. Tá mo chosa nochta ar an tuairteoir agam agus tá greim lámh agam ar fráma na fuinneoige is faide siar, agus é ar oscailt. Tá Geraldo ag déanamh a bhealaigh isteach trí cheann de na fuinneoga ar an taobh eile den bhuzú. ‘Isteach leat!’ a scairteann sé orm.
Éiríonn na paisinéirí sa chúl dá gcuid suíochán, scaoll orthu, iad ag deifriú chun tosaigh, thar an cobrador. Agus a dhá uillinn ar chlaibín dúnta chófra an airgid aige, ligeann seisean air féin nach bhfuil rud ar bith ag tarlú. Tosaíonn sé ag útamáil lena fhón póca. Tá an boc seo feicthe roimhe seo agam. Níl ach cúpla bliain idir é agus an pinsean. Níl trioblóid uaidh. Ach an tiománaí…
Tá Geraldo istigh. Tá sé ag déanamh ar m’fhuinneogsa chun mé a tharraingt isteach, ach díreach ag an bpointe sin téann an tiománaí timpeall an timpealláin gan moilliú. Claonann an buzú go leataobh, i mo threo-sa. Mé a chreathadh de, sin é an plean atá aige. Baintear tuisle as Geraldo idir na suíocháin, ach coinnímse mo ghreim.
Táimid ar bhóthar ceithre lána anois. Géaraíonn an tiománaí ar a luas. Tugann sé an buzú chuig imeall an bhealaigh ar fad. Tá a fhios agam céard atá ar bun aige. Tá cuaillí coincréite na soilse sráide an-ghar don bhóthar anseo – tá sé ag iarraidh tiomáint chomh gar sin dóibh go leagfaidh ceann acu den bhuzú mé. Beidh cuma thimpiste air.
Faltanas pearsanta é seo, tá a fhios agam go maith gurb ea. Téann an tiománaí seo, cráifeachán evangélico a bhfuil dath a chraicinn chomh héadrom sin go bhfuil sé beagnach geal, as a chranna cumhachta nuair a théimid ag surfáil ar a bhuzú-san. Tá gar do thrí mhíle buzú sa chathair seo agus is linne iad uilig, ach má bhíonn an deis againn piocaimid Barra 1307 s’aigesean – is furasta é a aithint leis an gcrois ollmhór áiféiseach sin atá greamaithe den ghaothscáth aige.
Mothaím ceann de na cuaillí solais ag sciorradh tharam, gan ach orlach idir í agus cúl mo chinn. Bogaim siar, chuig tóin an bhuzú. Tríd an bhfuinneog chúil feicim Geraldo ag éalú amach an fhuinneog ar thaobh na láimhe clé. Úsáideann sé an barra cothrománach sa lár mar a bheadh céim ann agus téann sé suas ar an díon leis.
Ag stad gnóthach ar bhóthar Bonocô téimse suas freisin. Tugann Geraldo cúnamh dom. Nuair a thosaíonn an buzú ag gluaiseacht arís déanaimid ár mbealach chun tosaigh, ar na ceithre boinn, go dtí go bhfuilimid díreach os cionn an tiománaí. Ansin, buailimid ár ndorna ar an díon agus tugann íde na muc is na madraí dó. Tá mé cinnte go gcloiseann sé gach rud tríd an bhfuinneog oscailte. Caithfidh tú a thaispeáint do na meatacháin seo gur tú atá i gceannas. Bíonn barraíocht eagla orthu an fód a sheasamh. Cá bhfios nach bhfuil deartháireacha againn atá istigh leis na mangairí drugaí – muise, cá bhfios nach bhfuil meaisínghunna sa charr ag ár n-aithreacha? Ní baol go dtuigfidís nach eol do m’athair gur ann dom agus go gcaitheann mo mháthair gach uile oíche ag caoineadh faoi fhear éigin. Fear difriúil gach seachtain.
Tá dath flas candaí ar an spéir thiar. Thoir, is popcorn iad na réaltaí. Páirc spraoi í ár gcathair. Go díreach: ár gcathairne. Linne gach orlach di. Gach bothán, gach túr spéire. Na soilse, na carranna, na héileacaptair, na striapacha ar na coirnéil. Agus, gan dabht, na buzúnna.
Aimsir thoghcháin atá ann. Postaeir agus balúin ar fud na háite. Na cinn a bhfuil ‘Urânia – Bean Mhór Ghorm Mhuintir Bahia!’ scríofa orthu is fearr liom. Tá an meangadh gáire uirthi cosúil leis an miongháire a bhíonn ar aghaidh mo Mham nuair nach mbíonn sí ag gol agus tá trilseáin bhréige ina cuid gruaige mar atá ar mo dheirfiúr. Tá casúr agus corrán in aice lena hainm. Cumannach í. Deir Geraldo go gciallaíonn sé sin gur le gach duine gach rud agus nach le duine ar bith rud ar bith faoi leith. Dar liomsa go bhfuil an ceart ar fad ag an Urânia seo. Dá mbeinn san aois chuige, thabharfainn vóta di.
Ach cuireann aghaidh Tibério Brandão samhnas orm, an leibide geal seo a cheapann gur laoch é. Sna póstaeir aigesean, ligeann sé air go bhfuil gunna ina lámh aige. ‘Tá an córas crua,’ atá scríofa thíos faoin ngrianghraf. Ní gá dó sin a insint dúinn – is againne atá a fhios. Muidne an cineál duine ba mhaith leis a chur den saol leis an gcur i gcéill sin de ghunna aige.
Cogar, níl PlayStation agam féin ná ag Geraldo. Níl an t-airgead againn fiú amháin chun an tráthnóna a chaitheamh sa chaifé Idirlín mar a dhéanann na leaids eile, ag bualadh an chaca as a chéile ar an scáileán – uair an chloig ar luach Real amháin. Ach sáraíonn buzú-surfáil cluiche ríomhaireachta ar bith. ’Bhfuil a fhios agat cén fáth? Ní fhaigheann tú aon saolta breise.
Táimid ag teacht anuas bóthar Ogunjá anois. Tá an buzú ag líonadh suas. Faoin am a gcasaimid ar dheis ar Vasco tá sé dorcha agus tá an tranglam tráchta chomh dona sin nach bhfuil carr ar bith ag bogadh. Tá buíon de leaids cosúil linne ina seasamh faoi tharbhealach. Táimid feicthe acu. Táimid i dtrioblóid.
Tá ár leithéidí cosúil le luchóga – mura n-aithnímid do bholadh cuirimid an ruaig ort. Gan trócaire. Tá na leaids ag béiceach. Tá spallaí coincréite ina luí faoin tarbhealach á bpiocadh suas acu. Pléasc tobann ar cheann de na fuinneoga. Tosaíonn na paisinéirí ag screadaíl. Soicind ina dhiaidh, titeann cnap coincréite a bhfuil píosaí d’iarann meirgeach ag gobadh amach as taobh thiar dínn, ar dhíon an buzú.
‘Luígh síos! Aghaidh i gcoinne an dín.’ Lámh Geraldo ag brú ar mo ghualainn. Luíonn sé féin bolg faoi, ar imeall an dín, agus béiceann leis an tiománaí: ‘Cuir síos do chos a chuint!’ Ach tá a fhios aige chomh maith is atá a fhios agamsa go bhfuil ár gcosa nite: níl an trácht ag bogadh ar chor ar bith. Tá seisear de na leaids ag déanamh a mbealaigh anall chugainn idir na carranna. Cuireann duine acu lámh ar cheann de na fuinneoga – ach dúnann paisinéir de phreab í. Léimeann an leaid siar, ag screadaíl leis an bpian. Tá sé ina sheasamh le taobh an bhuzú, a lámh á fáisceadh idir a chosa aige. Tugaim comhartha na méire fada dó. ‘A amadáin!’
‘Dún do chlab, Gabriel! Tá sceana acu.’ Tá a shúile díríthe ag Geraldo ar leaid ard a bhfuil a chuid gruaige ar fad bearrtha dá bhlaosc. Tá rud éigin i lámh an bhoic seo ag lonrú i gceannsoilse na ngluaisteán. Nochtann sé a chár, breathnaíonn sna súile orm agus ligeann don solas rince ar an miotal ina lámh. Tosaíonn gach rud ag rothlú. Samhlaím an lann ag sní isteach i mo bholg.
Seo na carranna romhainn ag bogadh, ach beireann fear na scine ar fhuinneog an bhuzú agus tarraingíonn sé é féin aníos d’aon iarracht aclaí amháin. Soicind ina dhiaidh sin, tá a lámha ar an díon aige. Gan mhoill, éiríonn Geraldo. Beireann sé ar an gcnap coincréite a bhfuil an t-iarann meirgeach ag gobadh amach as agus caitheann le fear na scine é.
Buaileann an choincréit taobh de phléasc sa leiceann é. Titeann an leaid go talamh láithreach. Tá sé sínte ar an tsráid. Níl gíog ná míog as. Éiríonn a chairde as a gcuid iarrachtaí dreapadh ar an díon agus cromann ina thimpeall. I ngile na gceannsoilse feicim go bhfuil fuil sr sileadh lena leiceann. Tá an chuma ar an scéal gur stróiceadh giota dá chluas dá chloigeann.
Tá an trácht ag bogadh. Tosaíonn an buzú ag tiomáint. Tá mearbhall orm. Giodam. Masmas. Tá na leaids sin ag déanamh a seacht ndícheall a gcomrádaí basctha a chur ar a bhoinn arís. Tá carranna ag séideadh na mbonnán timpeall orthu. Tosaíonn Geraldo agus mé féin ag léimneach suas síos ar dhíon ár mbuzú, ag ligean liúnna asainn go dtí go bhfuil pian inár scornach agus inár scamhóga.
Seo muid – leoithne oíche ar ár gcliabhrach nocht, toit na tráchta inár bpolláirí, áthas orainn a bheith beo. Níl rud ar bith is fearr ná éalú ar éigean ón mbás – agus má mharaítear lá éigin mé, níl rud ar bith ab fhearr liom ná go mbeadh Geraldo le mo thaobh. Onóir mhór a bheadh ansin. Thosaíomar ag surfáil na mbuzúnna le chéile nuair a bhíomar deich mbliana d’aois. Tá cúig bliana déag anois againn. Deir siad linn go bhfuilimid róshean don chraic seo. Má bheireann na póilíní anois orainn, ní thabharfaidh siad batráil dúinn, mar a rinne siad cheana – líonfaidh siad ár gcloigeann le piléir agus caithfidh siad ár gcorp le taobh sheanbhóthar an aerfoirt. Ach téimid sa tseans arís is arís eile.
Uaireanta, má bhíonn Real le spáráil agam, téim go dtí an caifé Idirlín trasna ó stad na mbuzúnna sa favela ina bhfuil cónaí orainn chun uair an chloig a mheilt ar Facebook. Oibríonn cara le mo dheirfiúr i scoil a dtéann turasóirí gringo ann chun Portaingéilis a fhoghlaim agus tugann an cailín seo cuireadh do na mic léinn ar fad a bheith ina gcairde léi ar Facebook. Bainim próifílí na gcailíní geala seo amach tríd an phróifíl aicise agus cuirim teachtaireachtaí gáirsiúla chucu.
Ar ndóigh tá Béarla agam. Tá gach duine in ann Béarla a labhairt. Níl ort ach an méid atá tú ag iarraidh a rá a chaitheamh isteach in aistritheoir Google agus sin sin. Is iad na cailíní Ollannacha is fearr liom. Le linn Chorn an Domhain a chonaic mé den chéad uair iad – iad ard, álainn agus fionn agus éadaí oráiste orthu ó bhun go barr. I mo chuid teachtaireachtaí, insím dóibh faoi na rudaí ar fad ba mhaith liom a dhéanamh leo – mo mhéara a shá ina bpit agus iad a chur ag geonaíl. Is ea, tá a fhios agam nach bhfuil sé sin go deas. Níor mhaith liom go gcuirfeadh liúdramán éigin cac mar sin chuig mo dheirfiúrsa. Ach, Dia á réiteach, tá cónaí ar na cailíní seo in Amsterdam – tá gach rud acu. An rud is lú gur féidir leo a dhéanamh ná cur suas le píosa craic uaimse. Muise, an gcreidfeá gur chuir cuid acu cuireadh cairdis chugam?
Faoi dheireadh, táimid ag crúsáil trí Bharra; an trá ar chlé uainn, báite i solas lampaí geala, agus an teach solais os ár gcomhair amach. Tá fir ag rith ar an bpromanáid ina gcuid Speedos. Ní hiad a gcolainneacha amháin atá siad ag iarraidh a thaispeáint don saol mór ach a mbróga reatha daora agus a gcuid iPodanna chomh maith, agus na gléasanna áiféiseacha sin a choinníonn súil ar ráta a gcroí agus iad ag rith. Tosaímid ag magadh fúthu, Geraldo agus mé féin, ag scairteadh ‘piteoga!’ leo in ard ár ngutha. Breathnaíonn siad sa treo eile.
Scoitheann Barra 1307 eile tharainn. Caithfidh sé go bhfuil an buzú s’againne go mór taobh thiar den sceideal. Tarraingíonn cobrador an bhuzú eile aird ár dtiománaí. Síneann sé a mhéar inár dtreo. Táimid leagtha ag gáire agus tugaimid súisteáil eile don díon.
Ag an teach solais casann an buzú don aistear ar ais. Seo linn den díon, greim ag an mbeirt againn ar fhuinneog oscailte ar thaobh na láimhe deise anois. Tá an ceantar seo ag cur thar maoil le póilíní. Ma bheireann orainn, ní mór léim agus rith.
Breathnaímid isteach ar na paisinéirí. Iad ar a míle dícheall chun neamhaird a dhéanamh dínn. Murach an buzú a bheith lán go béal, theithfidís ar fad go dtí an taobh eile. An bhfuil a fhios agat cén fáth a ligeann siad orthu féin nach ann dúinn? Náire. Ina gcroí istigh, teastaíonn uathu a bheith cosúil linne. Santaíonn siad ár saoirse. Ár gcumhacht. Toisc nach ndéanann siad feadh an lae ach foirmeacha a líonadh isteach, a stampáil agus a chur in ord aibítre. Agus sin an fáth go seachnaíonn tusa ár súile nuair atáimid ar crochadh ar thaobh an bhuzú a bhfuil tusa air. Meabhraíonn ár leithéidí duit nach bhfuil tú féin beo i ndáiríre.
Nuair a éirím bréan de bheith ag stánadh ar na paisinéirí breathnaím in airde ar na réaltaí. Níl ach corrcheann le feiceáil. Táim cinnte go bhfeicfinn i bhfad níos mó acu murach na túir spéire thart anseo. Cén chuma a bheadh ar chúrsaí taobh istigh i gceann de na hárasáin sin? Samhlaím mé féin agus Geraldo, taobh le taobh ar tholg leathair bán, ag imirt cluichí ríomhaireachta ar scáileán ollmhór. Tá cailín freastail againn a bhfuil meangadh gáire uirthi díreach cosúil le ceann Urânia, Bean Mhór Ghorm Mhuintir Bahia. Tugann sí uachtar reoite isteach chugainn ar thráidire. Seacláid domsa, taifí do Geraldo.
Go tobann, ar Centenário, ar an débhealach, géaraíonn an tiománaí ar an luas. Táimid ag scoitheadh thar bhuzú eile – an Barra 1307 sin a ghabh tharainn níos luaithe, ar an bpromanáid. Cuireann an tiománaí sin a chos síos freisin. Tá an dá bhuzú ag dul chomh tapa is atá siad in ann, ag tiomáint taobh le taobh. Ar feadh soicind tá sceitimíní orm – is breá liom rásaí. Ach cuireann an fhéachaint atá ar aghaidh Geraldo creathadh tríom.
Faoin am a dtuigim céard atá ar siúl ag an mbeirt thiománaithe níl ach troigh fágtha idir taobh an bhuzú s’againne agus taobh an bhuzú eile. Tá sé rómhall dul ar ais ar an díon. Má léimimid, scoiltfidh na rothaí ár gcloigeann. Breathnaíonn na paisinéirí sa treo eile. Cuirim mo lámh ar ghualainn Geraldo. Cuireann seisean a lámh ar mo ghualainnse.
[Cóipcheart/Copyright Alex Hijmans 2012]
Buíochas mór le Julianne Ní Chonchúir a d'eagraigh an ócáid.
